İzleme Çalışmaları

  • Kuş Araştırma Projeleri kapsamında, hem göçmen hem de yerli kuş türleri ile ilgili çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Prof. Dr. İlhami Kiziroğlu ve ekibi tarafından, İstanbul’da kuşlar açısından kümülatif etki değerlendirme yapabilmek amacıyla; İstanbul Yeni Havalimanı proje sahası, Atatürk Havalimanı, Sabiha Gökçen Havalimanı ve Odayeri Katı Atık Depolama Sahası’nda izleme ve değerlendirme çalışmaları yapılmıştır. Bu çalışmaların en önemli çıktıları şunlardır:
  • Süzülen göçmen kuşların, bir dar boğaz olarak İstanbul’un her bölgesinden geçmektedir. Göçmen kuşlar, ilkbaharda İstanbul’un kuzey yarısından daha yoğun geçmekte, buna karşılık sonbaharda yavrular nedeniyle bir buçuk katı artarak İstanbul’un güney yarısından (Atatürk ve Sabiha Gökçen Havalimanlarının bulunduğu bölge) Avrupa-Afrika arasındaki göçlerine devam etmektedirler.
  • Çalışmalar sonucunda, Odayeri Katı Atık Depolama Sahası’nın, İstanbul Yeni Havalimanı proje sınırına yaklaşık 4 km mesafede olmasından dolayı, hem uçuş güvenliği nedeniyle hem de kuş populasyonlarına etkiyi azaltmak amacıyla, çöp depolama çalışmalarının durdurulması önerilmiştir. Bu konuda 2014 yılında başlayan ilgili kurumlarla yapılan resmi görüşmeler neticesinde 2017 yılı sonu itibariyle, Odayeri Katı Atık Depolama Sahası’nda aktif çöp depolama çalışmaları sonlandırılmıştır.
  • Kuşlarla ilgili diğer projelerde; Terkos Gölü’nde Sukuşu Populasyonu İzleme Çalışmaları her yıl kış dönemi boyunca gerçekleştirilmekte ve karşılaştırmalı raporlar hazırlanmaktadır. Şu ana kadar yapılan çalışmalarda elde edilen bulgular, İYH proje inşaatından kaynaklı bir etkinin Terkos Gölü’ndeki sukuşlarını etkilemediğini göstermektedir. Ayrıca, Yelkovan (Puffinus yelkouan)ve Gümüş Martı (Larus michahellis) izleme çalışmaları kapsamında, birer yıllık izleme çalışmaları gerçekleştirilerek, inşaat faaliyetlerinin olası etkileri irdelenmiş ancak bu türlere yönelik olumsuz etkiye rastlanmamıştır.
  • Memeli hayvan araştırma projeleri kapsamında; Beyazdişli Körfare (Nannospalax leucedon), Gri Kurt (Canis lupus) ve diğer karasalmemeliler ile ilgili araştırmalar gerçekleştirilmiştir. Prof. Dr. Mustafa Sözen danışmanlığında; Terkos Havzası’nda yayılış gösteren Beyazdişli Körfare dağılım belirleme çalışmaları 2015 yılında tamamlanmış, ayrıca 2017 yılında kıyaslamalı izleme çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Çalışmalar sonucunda, bu türün İYH Projesi’nden etkilenmediği uzmanlar tarafından belirlenmiştir. Gri Kurt dağılım belirleme çalışmaları kapsamında, İYH Proje Sahası ve çevresinde arazi çalışmaları gerçekleştirilmiş ve türün bölgeyi aktif olarak kullanmadığı saptanmıştır.
  • İYH proje sahasında karasal omurgasızlar, atrap ve direkt gözlem yolu ile araştırılmıştır. Proje alanında yapılan saha çalışmaları boyunca farklı örnekleme yöntemleriyle Lepidoptera (kelebekler), Coleoptera (kınkanatlılar), Hymenoptera (zar kanatlılar), Odonata (kız böcekleri) ve Diptera (sinekler) türleri tespit edilmiştir. Çalışmalar kapsamında belirlenen türler yaygın türler olup, alanda endemik veya tehlike kategorisinde herhangi bir türerastlanmamıştır.
  • Tatlı su balıkları ile ilgili yapılan çalışmalar sonucunda; göletleri vedereleri de içeren iç sularda tatlı su balıkları incelenmiştir. Çalışmalar sonucunda, proje sahasında tespit edilen balık türlerinin, bölgedeki göletlere insanlar tarafından balıkçılık amacıyla bırakıldığı belirlenmiştir. Proje alanı çevresindeki derelerde ise bölgede doğal olarak bulunan ve balıkçılık açısından ekonomik değeri olmayan çeşitli küçük balık türlerinin bulunduğu saptanmıştır. Sonuç olarak, bölgede endemik ya da tehdit altında bir balık türü olmadığı, göletlerdeki balıkların ise insanlar tarafından alana getirildiği belirlenmiştir.
  • Denizel biyoçeşitlilik araştırmaları kapsamında mevcut durum analizi, Prof. Dr. Aydın Akbulut ve ekibi tarafından gerçekleştirilen bir yıllık izleme çalışmaları sonucunda yapılmıştır. Proje kıyısına yakın denizel alanda, çevredeki diğer ortamlar ile karşılaştırıldığında kendine özgü bir habitat özelliği bulunmadığı; bölgedeki planktonik organizmaların tür çeşitliliği ve yoğunlukları bakımından diğer bölgeler ile benzer özellikler sergilediği tespit edilmiştir. Bölgede proje faaliyetleri başlamadan önce özellikle madencilik faaliyetlerinden dolayı ciddi bir tahribatın oluştuğu saptanmıştır. Araştırma alanı ve yakın çevresi, balık türleri açısından uygun nitelik taşısa da, geçmişten bugüne bölgede kömür eldesi için gerçekleştirilen maden faaliyetleri ile trol balıkçılığının dip habitat yapısını ciddi anlamda tahrip ettiği yapılan dalışlarla belirlenmiştir. İkincil değerlendirme, havalimanı işletme aşamasında kıyaslamalı izleme çalışmalarının ardından yapılacaktır.